11 Ekim 2022 - 16:03
1999'dan 2022'ye kadar İran'daki kargaşalar

İran'da son dönemde yeni isyan ve kargaşa dalgası başlamıştır. Geçtiğimiz 20 senede, İran'da bazen siyasi ve toplumsal arenada bu türden olaylar olmuştur.

İran İslam Cumhuriyeti düşmanları, kendi hedeflerine ulaşmak için kargaşa ve isyanlar üzerine özel bir hesap açıyorlar. Burada sorulması gereken esas soru şu, geçen 20 senede İran'da yaşanan kargaşa ve isyanlar arasındaki fark nedir?

İtirazların başlama nedenindeki fark

Miladi 1999 ve 2009 (H.Ş 78 ve 88) yıllarındaki kargaşa ve isyan eylemlerinde siyasi meseleler merkezde yer alıyordu. 1999 yılında, gazetelerin kapatılması ve 2009 yılında cumhurbaşkanlığı seçimlerine hile karıştığı bahanesiyle ülkenin çeşitli noktaları, kargaşalara sahne oldu. 2017 ve 2019 (hş 96 ve 98) yıllarında da, benzin fiyatının artması ardından kargaşa eylemleri başladı. Bu  yıldaki kargaşa eylemleri ise kültürel ve toplumsal meseleler etrafında vuku buldu. Başka bir deyişle, İran İslam Cumhuriyeti düşmanları ve karşıt tarafları, içeriden nizamı düşürme hedefiyle kargaşa çıkarmayı gündemlerine almışlardır. Siyasi meseleler odaklı kargaşa çıkarma planları başarısız kaldıktan sonra, ekonomik meselelere yönelerek, toplumun alt kesimlerini hükümete karşı kışkırtmaya çalıştılar ancak bu kez de yenilince, başörtüsü ekseninde, gençler ve çocukları hükümete karşı seferber etmeye çalışıyorlar.

Kargaşa çıkarmak için medya aracını kullanma şeklindeki fark

Yeni kargaşa ile önceki olaylar arasındaki fark, kargaşa çıkarmak için medya aracını kullanma şeklinin değişmesidir. Geçtiğimiz senelerdeki kargaşalarda medya unsuru kullanıldı. Özellikle, BBC ve Amerikan Sesi gibi görsel medya, kargaşa çıkarma ve sıçratma noktasında önemli rol ifa ettiler. Bu medya bugün de işbaşında.

Bunların yanısıra, sanal medya da tamamlayıcı ve kışkırtıcı rol ifa ederek, herkesin elinde olan bir medya haline dönüşmüştür. Önceki kargaşalar ile son günlerde yaşanan kargaşa arasındaki başka bir fark ise öncekilerinde kargaşa patlak verdikten sonra, medya konunun üzerine gidip, kargaşaları kışkırtıyordu, ancak son günlerdeki kargaşa eylemleri, medya ekseninde patlak verdi.

Kargaşa çıkarma zamanlamasındaki fark

Miladi 1999 ve 2009 (H.Ş 78 ve 88) senelerinde önce itirazlar başlayıp, bir süre sonra kargaşaya dönüştü. Ancak bu yılda (1401) ilk baştan itibaren kargaşa eylemleri hiçbir itiraz şekillenmeden başladı. Bu konu, İran İslam Cumhuriyeti düşmanlarının, İran'da itiraz ortamının bulunmadığını iddia etmelerine rağmen aslında itiraz değil kargaşa peşinde olduklarını gösteriyor. İslam Cumhuriyeti Nizamı, kargaşa ile itiraz arasında fark gözetmekte, itiraz vatandaşların bir hakkıdır, düşman ise itiraz değil, kargaşa istiyor çünkü amacı nizamı zayıflatıp, sonunda düşürmektir.

Halkın yaklaşım türündeki fark

Bu tur kargaşalarda, vatandaşların yaklaşım tarzı de farklıydı. 1999, 2009  ve de 2017 ve 2019 senelerinde, sokak ve caddelere inen vatandaş sayısı fazlaydı, ancak bugün bu sayı oldukça azalmıştır. Vatandaşlar artık sokak ve caddelere inmek istemiyor ve her türlü şiddet ve kargaşaya karşıdır. Kargaşacılar ise bu az sayıyı bile, kurallara aykırı sloganları için kullanmak ve medya gündemine düşürmeye çalışıyor.

Günümüzde vatandaşlar sokaklar yerine sosyal medyada varlık göstermek istiyor. Soysal medyadaki trend ve hachtaglar, daha ziyade bazı tavır ve sorunları protesto etmek için paylaşılıyor. Onlar, tavırların düzeltilmesi ve sorunların azaltılması için daha fazla çaba gösterilmesini bekliyor./

342/